Khi vợ chồng nhà dịch thuật Truyền Lôi bị bức tử

Khi vợ chồng nhà dịch thuật Truyền Lôi bị bức tử

Trong một năm, Truyền Lôi đã dịch 4 tác phẩm lớn của Balzac. Công việc dịch thuật đã làm ông nổi tiếng khắp Trung Quốc và thế giới.

Truyền Lôi (1908-1966) là người Thượng Hải, du học ở Pháp từ nhỏ, chuyên về phê bình nghệ thuật. Về nước, Truyền Lôi dạy tại Trường mỹ thuật Thượng Hải, sau đó sáng lập tờ Thời sự hối báo và trở thành Tổng biên tập.

Ông trở thành hội viên Hội nghiên cứu Balzac của Pháp. Sau năm 1949, ông là Ủy viên thanh phố Thượng Hải, thư ký văn phòng thành phố Thượng Hải, thành viên lãnh đạo của Hiệp hội tác gia Trung Quốc. Ngày 3/9/1966 nhà phiên dịch trứ danh cùng với vợ là Chu Mai Phức đã tự vẫn trong nhà riêng của họ. Vào thời điểm đó, cuộc cách mạng văn hóa đã được phát động chỉ mới một tháng. Hai đứa con của họ không có ở nhà; người phát hiện vợ chồng Truyền Lôi tự vẫn là bà bảo mẫu. Bà kể lại: “Tôi dậy rất sớm. Vừa rời khỏi giường, tôi quét dọn và đi mua thức ăn.

Ông bà thường dậy vào lúc 8 giờ. Thế nhưng hôm ấy, đã hơn 8h30, vẫn không nghe tiếng họ. Đến hơn 9 giờ, vẫn không thấy động tĩnh, tôi rón rén mở cửa phòng. Giường không có người. Tôi mở toang cửa, thấy Chu Mai Phức nằm trên mặt đất… Tôi lập tức đến văn phòng tiểu tổ Chi Ngọc Kỳ ở đường Giang Tô để báo cáo…”. Ngày 12/9, Cục công an kết thúc vụ án tự sát của vợ chồng nhà phiên dịch Truyền Lôi, quyết định hỏa thiêu di thể nạn nhân. Trong đời sống văn học Trung quốc hồi ấy, Truyền Lôi được coi là chiếc cầu nối của hai nền văn học Pháp – Trung Quốc.

Tác phẩm của Balzac đã được Truyền Lôi dịch

Tuân thủ nghiêm nhặt nguyên tắc “tín, đạt, nhã” (trung thực, hết ý, lưu loát), Truyền Lôi đã giới thiệu Romain Rolland với độc giả Trung Quốc. Công trình dịch thuật của Truyền Lôi tổng cộng trên 5 triệu từ và ông đã làm việc đó bằng tất cả niềm say mê. Trước khi bắt tay dịch thuật một tác phẩm nào, ôngcẩn thận đọc qua 5-6 lần. Khi đã thông hiểu nội dung và lĩnh hội đuợc phong cách tác phẩm, ông mới bắt đầu cầm bút. Truyền Lôi là một nhà trí thức dũng cảm, dám góp ý phê bình những điều quá đáng. Vì thế, năm 1957, nhà dịch thuật này được liệt vào hàng “tả phái”.

Mặc dù phải kiểm thảo, Truyền Lôi vẫn tỏ thái độ ngoan cường, kiên quyết không thừa nhận mình có tội và cũng không nhận chiếc mũ “phái tả”. Nhà xuất bản cho biết các bản thảo dịch thuật của ông không được xuất bản, yêu cầu ông phải đổi bút danh. Nhưng Truyền Lôi từ chối, ông đóng cửa, không tiếp khách, nhưng không chấm dứt công việc phiên dịch. Ngày 30/9/1961, báo chí đăng tin về tuyên bố gỡ chiếc mũ “tả phái” của Truyền Lôi. Nhưng Truyền Lôi không tỏ ra hứng thú vì ông tự nghĩ, ngay từ đầu, đó là một điều sai và chẳng bao giờ ông thừa nhận điều đó. Ông muốn quên mình trong công việc nhưng trận cuồng phong chính trị không để ông yên.

Dù được lột nón, ông vẫn là một người “tả phái”; vả lại, con trai lớn của ông – Truyền Thông – từ Ba Lan chạy sang Anh, “đầu hàng chủ nghĩa tư bản”. Sự kiện đó chắc chắn không để ông yên trước làn sóng cách mạng văn hóa. Hơn 11 giờ khuya ngày 30/8/1966, trước cổng nhà Truyền Lôi bỗng vang lên những bước chân gấp rút. Bảo mẫu Chu Cúc Đệ mở cửa. Bên ngoài đầy những người mang băng đỏ, trong đó có không ít Hồng vệ binh và nhiều nhân vật râu dài thuộc phái tạo phản. Như những hung thần, họ tiến vào nhà Truyền Lôi. Nhận diện, Truyền Lôi biết họ là Hồng vệ binh thuộc Viện âm nhạc Thượng Hải và “tạo phản phái”.

Xưa nay, Truyền Lôi không có quan hệ nào với Học viện âm nhạc Thượng Hải và cũng chưa từng công tác ở đây. Truyền Thông cũng không hề theo học ở Học viện. Thế thì, lấy cớ gì họ đến đây? Không cần trả lời câu hỏi đó, vì họ chẳng cần pháp luật hay chân lý: suốt 4 ngày 3 đêm, họ quần thảo vợ chồng nhà dịch thuật họ Truyền. Họ lục soát nhà cửa, tra vấn, hạch sách khiến chủ nhà mất ăn , mất ngủ. Ngay cả vườn hoa nhỏ đang mùa trổ bông xinh đẹp cũng bị dẫm đạp, quật gốc, đào xới để tìm kiếm tài liệu “phản cách mạng”. Dĩ nhiên, phòng đọc sách của ông trở thành mục tiêu chính của Hồng vệ binh.

Tội chứng phản Đảng” của Truyền Lôi” được Hồng vệ binh tìm thấy

Họ nghĩ rằng trong đống thư từ tìm thấy sẽ bắt gặp nhưng dòng chữ “phản quốc” của Truyền Lôi và đứa con “đầu hàng tư bản”. Nhưng tuyệt nhiên hai cha con chỉ trao đổi về nghệ thuật và những tình cảm bình thường. Không thấy gì, nhóm Hồng vệ binh quật sàn nhà, moi vách tường, vẫn không phát hiện “tài liệu trọng đại” nào. Bỗng nhiên, từ trên lầu vọng xuống tin tức kinh hãi: “Đã tìm thấy “tội chứng phản Đảng” của Truyền Lôi!”. Đó là chiếc rương cũ của người cô gửi tại nhà Truyền Lôi nhiều năm qua và ông chưa từng mở ra một lần.

Hồng vệ binh bẻ khóa, mở rương và tìm thấy một chiếc gương nhỏ, phía sau chiếc gương được trang trí bằng hình Tưởng Giới Thạch. Lục tìm trong một xấp báo cũ, họ phát hiện một bức ảnh Tống Mỹ Linh. Trong tiếng thét vang dội của Hồng vệ binh: “Đại tả phái Truyền Lôi tàng trữ tội chứng phản Đảng”, vợ chồng nhà trí thức bị bức bách phải quỳ trên mặt đất. Truyền Lôi thực thà bảo: “Đó là chiếc ruơng của người ta gửi”. Hồng vệ binh hỏi: “Của ai?”. Truyền Lôi không trả lời vì sợ người khác phải liên lụy.

Trước sau, ông chỉ muốn nhấn mạnh: “Chiếc rương đó không phải của tôi và tôi cũng không biết có cái gì trong đó”. “Đại tả phái Truyền Lôi không trung thực”, “Đả đảo Truyền Lôi”, “Truyền Lôi phải cúi đầu nhận tội”. Đó là những khẩu hiệu của Hồng vệ binh viết đầy tường nhà Truyền Lôi. 10 giờ trưa ngày 2/9, vợ chồng Truyền Lôi bị kéo ra khỏi cổng, bị vây chặt bởi tiếng “đả đảo” vang trời. Nhưng ông rất trầm tĩnh trước đám Hồng vệ binh. Đến 1 giờ trưa ngày 2/9, Hồng vệ binh rút lui. Vợ chồng Truyền Lôi tìm bà bảo mẫu, an ủi bà: “Cúc Đệ, thành thật xin lỗi phải để chị hoảng sợ!”.

Và ngày 3/9/1966, họ chọn cái chết bằng hình thức treo cổ. Cái chết đó được họ chuẩn bị cẩn thận, kể cả lệ phí hỏa táng cũng được tính toán trước. Kết hôn vào tháng 1/1932, vợ chồng Truyền Lôi chung sống hạnh phúc 34 năm. Cái chết bên nhau của họ đã nói lên điều đó. 23 năm sau, ngày 26/4/1979, Hội văn học nghệ thuật Thượng Hai kết hợp vơi chính quyền thành phố, đã long trọng cử hành lễ truy điệu vợ chồng nhà dịch thuật dũng cảm ấy!

Nguồn tổng hợp

Thẻ: , , ,

Tin hay cùng chuyên mục