Người đẹp thứ nhất trong Tứ đại mỹ nhân của lịch sử phong kiến Việt Nam

lịch sử phong kiến Việt Nam

Tôi vẫn muốn gọi bà là nàng cho dẫu người đời từng tôn kính gọi bà là Linh nhân Hoàng Thái hậu, là Nguyên phi Ỷ Lan, là bà Tấm xinh đẹp và nhân từ.

Vì sao ư? Vì nàng là người đẹp thứ nhất trong Tứ đại mỹ nhân của lịch sử phong kiến Việt Nam. Nàng hẳn phải là người con gái xinh đẹp, đến độ quốc vương Đại Việt, vua Lý Thánh Tông, chỉ một lần gặp gỡ nơi nương dâu, đã tâm phục, khẩu phục mà chọn cô thôn nữ Lê Thị Yến về làm Nguyên phi nơi cung cấm. Cũng từ đó mà cuộc đời nàng đã được phủ lên bao huyền thoại, mà huyền thoại nào cũng hay, cũng quý cả.

Chuyện xưa kể rằng ở hương Thổ Lỗi, ngoại thành Thăng Long xưa có một ngôi chùa rất linh thiêng. Bấy giờ vua Lý Thánh Tông đã ngoài 40 tuổi mà vẫn chưa có người kế nghiệp, bèn xa giá đến đây cầu tự. Thiên hạ kéo nhau đi xem rất đông, riêng cô thôn nữ họ Lê vẫn miệt mài hái dâu ven đường như không hề hay biết có minh quân đang đến. Vua lấy làm lạ cho người gọi đến Chỉ mấy lời thưa và dung mạo đoan trang đã khiến lời yêu cứ cuộn lên từ đáy lòng vua Lý Thánh Tông, nên vua mới rước về cung, đặt cho tên Ỷ Lan, để kỷ niệm buổi đầu “mặt rồng” đối diện với nàng nơi khóm cỏ lan.

Người đẹp thứ nhất trong Tứ đại mỹ nhân của lịch sử phong kiến Việt Nam - Ảnh 1

Chuyện xưa cũng kể rằng, nàng là người đoan trang, đức độ, tài sắc vẹn toàn, ở trong cung, nơi lụa là gấm vóc vẫn thích vận áo nâu sồng; được vua sủng ái, chọn là Nguyên phi, rồi phong làm Hoàng Thái phi, khi nàng hạ sinh cho vua Thái tử Càn Đức, vẫn không hề kiêu căng, lấn lướt người trên kẻ dưới. Hai lần làm nhiếp chính, nàng làm bao việc tốt để tiếng thơm đời đời truyền tụng. Tháng Hai năm Kỷ Dậu(1069), vua Lý Thánh Tông cất quân đánh dẹp Chiêm Thành, việc nội thị một tay nàng gánh vác.

Vậy mà lòng dân được cảm hóa vui vẻ, trong cõi yên tĩnh, Phật giáo thịnh hưng, trong khi nơi chiến trận, nhà vua vẫn không tìm được chiến thắng, bèn thở than: “Nguyên phi là đàn bà còn làm được như thế, ta là đàn ông thì làm được việc gì” (Đại Việt sử ký toàn thư. Bản kỷ. Quyển III). Lý Thánh Tông mất. Vua Lý Nhân Tông mới 7 tuổi đã lên ngôi kế vị, nàng trở thành Linh nhân Hoàng Thái Hậu, cùng với Thái úy Lý Thường Kiệt và Thái sư Lý Đạo Thành đưa đất nước qua cơn binh lửa bởi nạn ngoại xâm của quân Tống (1076).

Sau chiến tranh, mùa màng thất bát, trâu bò bị trộm cắp giết thịt khiến việc canh nông bị đình trệ, nàng đã nói nhà vua ra lệnh nghiêm trị những kẻ giết hại gia súc. Nhờ vậy mà mùa màng lại phong đăng hòa cốc. Gặp lúc dân tình khốn khó phải bán đợ con cái, khiến bao cặp trai gái đến tuổi dựng vợ gả chồng vẫn không sao lấy được nhau. Nàng đã răn dạy vua con phải chăm lo hạnh phúc của muôn dân, xuất tiền trong kho nội phủ chuộc thân trai gái bị bán đợ rồi dựng vợ gả chồng cho họ. Nghĩ được như thế, thật không ai nhân ái hơn nàng. Cũng vì thế mà dân gian gọi nàng là bà Tấm.

Dân gian cũng nói rằng nàng là người sùng đạo. Nhiều đền chùa lớn ở Bắc Bộ đều do nàng chủ trương xây dựng như Chùa Dạm, chùa Báo Ân, chùa Phật Tích, chùa Một mái động Hoàng xá, chùa Tư Phúc, tháp Chương Sơn… Nàng cũng định ra ngày 25/7 âm lịch làm ngày lễ giải oan cho Hoàng Hậu Thượng Dương cùng 72 cung nữ bị giết oan, mà nay đã trở thành hội lớn ở Dương Xá nơi đang có ngôi đền thờ nàng. Cũng chính bởi những việc làm nhân đức ấy của nàng mà người đời đã thêu dệt thêm cho nàng biết bao huyền thoại. Và cũng lắm nơi muốn nhận vinh dự là quê hương của nàng.

Tôi đã đọc qua nhiều sách vở, đã tìm đến Dương Xá (Gia Lâm, Hà Nội), nơi được coi là quê hương của nàng. Mới hay, người đời vì quá quý nàng nên nhận thế thôi. Quê nàng xưa theo thư tịch cổ là hương Thổ Lỗi, sau đổi làm hương Siêu Loại, vốn là Kẻ Sủi hay là làng Sủi, nay phải là thôn Phú Thị (xã Phú Thị, Gia Lâm) chứ! Tôi đã tìm về làng Sủi của nàng ven dòng Thiên Đức cổ.

Ở đó còn có đền thờ chính Ỷ Lan phu nhân, chứ không phải là đền thờ bà Tấm như ở Dương Xá; ở đó cũng có đền thờ Bỏ Bông (tức Nguyễn Bông), người theo truyền thuyết đã đầu thai làm Thái tử Càn Đức, sau này là vua Lý Nhân Tông. Song tôi vẫn nghĩ rằng, ai cũng có lý khi nhận mình là con cháu của nàng, bởi lẽ nàng đẹp đẽ quá, cao quý quá đi thôi. Và cũng bởi lẽ bản thân nàng đã hóa thân thành huyền thoại rồi.    

Nguồn tổng hợp

Thẻ: , , , ,

Tin hay cùng chuyên mục